blog

Kinderen uit beschermende gezinnen vaker slachtoffer van pesten

Geschreven door Theo klungers vrijdag 10 mei 2013 10:18

In Trouw van 09-05-2013 staat en artikel over opvoedstijlen van ouders, die effect hebben of kinderen zich ontwikkelen tot gepeste of pester. De andere rollen in een pestproces blijven in dit artikel buiten beschouwing (meeloper, helper, buitenstaander). Volgens de onderzoekers, aldus Trouw, is het van belang dat gezinnen al voordat de kinderen naar school gaan begeleiding krijgen om pesten te voorkomen.

Een kind dat vriendelijk-weerbaar leert te zijn (en karakter speelt daarbij ook een rol) heeft veel minder kans gepest te gaan worden. Bij een te beschermende opvoeding leer je een kind dat de wereld onveilig is en dat jij als ouder het kind beschermt, omdat het dat zelf niet kan. Effect: een onzeker kind, dat niet leert op te komen voor zichzelf en niet durft te vertrouwen op zichzelf. Het is als een kind op je rug nemen tijdens zwemmen, maar het niet leert zwemmen.

Dus eigenlijk is het je eigen schuld als je gepest wordt? Had je maar weerbaar moeten zijn (gemaakt). Handig vriendelijk-weerbaar maakt je veel minder kwetsbaar. Echter tegen een kwetsbaar iemand die overvallen is, zeg je ook niet dat het eigenlijk een beetje zijn eigen schuld is. Had het slachtoffer maar weerbaarder moeten zijn of niet meer de straat op moeten gaan. Het land zou (terecht) te klein zijn als een politicus deze uitspraak zou doen.

Uiteraard kan een ouder ook heel beschermend zijn geworden door pestgedrag. 

Vriendelijk weerbaar of niet, een pester en zijn meelopers hebben nooit het recht om te pesten. Pesten mag gewoonweg niet. En daar mag best meer op worden ingezet tijdens de opvoeding  thuis en op school.

Uiteraard kan een pestend kind ook een probleem ervaren. Dit kind dient dan ook effectieve begeleiding te krijgen, maar dit ontslaat ons volwassenen niet pestgedrag direct aan te pakken, want pesten mag nu eenmaal nooit!

 

Een interessant blog ook over dit onderwerp van Mieke van Stigt, pedagoog en socioloog vindt u hier.... 

Gevolgen van pesten bespreekbaar maken

Geschreven door Theo klungers zaterdag 20 april 2013 11:35

Afgelopen vrijdag was de dag tegen pesten. Verschillende scholen hebben daar aandacht aan besteed. In hoeverre besteed je op zo'n dag ook aandacht aan zelfdoding door pesten en vooral ook hoe?

Met de bovenstaande vraag kreeg ik te maken toen een moeder me vertelde dat een kind uit groep 3/4 te horen had gekregen dat kinderen die gepest worden zelfmoord plegen. Nu zal de leerkracht dit waarschijnlijk genuanceerder verteld hebben en met de goede bedoeling pesten te voorkomen. Zeker gevoelige kinderen (waarvan een groot deel wellicht niet pest) kunnen hier wakker van gaan liggen, zeker als het verschil tussen pesten en ruzie niet geheel duidelijk is voor een kind. Ook voor kinderen die gepest worden kan de gedachtegang ontstaan, dat ze later dus zelfdoding plegen.

Het verhaal wat pesten doet bij kinderen (minder zelfvertrouwen, slecht zelfbeeld, verdriet, angst) en dat er een klein (maar elk kind is er één te veel) aantal kinderen komt tot zelfdoding trekt de gevolgen van pesten in een breder perspectief. De leerlingen kunnen op hun niveau dan verder met de leerkracht spreken over wat ze aan het pesten kunnen doen en daar goede afspraken over maken.

Belangrijk is, om na te gaan hoe het gesprek over pesten is binnengekomen bij (jonge) kinderen door te checken van wat ze in dit gesprek over pesten en omgaan met elkaar geleerd hebben en welke afspraken  gemaakt zijn. Handig ook om dit naar ouders toe te communiceren (per e-mail), zodat deze met hun kinderen nog verder kunnen praten over het onderwerp pesten en welke rol hun eigen kind daarin heeft.

Plagen, ruzie of pesten

Geschreven door Theo klungers maandag 01 april 2013 10:27

plagen, ruzie of pesten - uit reader VPNEW

Geschreven door Theo klungers maandag 13 augustus 2012 07:37

Uit de reader "Van pesten naar een wij-gevoel" (VPNEW) van Theo Klungers van bureau Posicom.

Plagen / ruzie / pesten

Er bestaat een verschil tussen plagen, pesten en ruzie maken.

Maar wat is nu eigenlijk het verschil tussen plagen en pesten en wat is het verschil tussen pesten en ruzie maken?

Videofilm

Plagen

Je kunt van plagen spreken, als beide partijen even sterk zijn, en er niet echt gesproken kan worden van een slachtoffer en een dader. Plagen zie je vaak bij mensen die elkaar wel mogen.

Het kan een steekspel met woorden zijn, of elkaar voor de gek houden. De plager heeft niet de intentie om de geplaagde te beschadigen. Tussen kinderen, zeker in de bovenbouw en in het oortgezet onderwijs, zie je hetzelfde patroon ontstaan. Humor (echte!) staat hierbij centraal.

De ogen van plager en geplaagde glinsteren, er vindt een woordenspel plaats. Dit versterkt zelfs de onderlinge band. De plager heeft warme gevoelens t.o.v. de geplaagde en dat is wederzijds.

Door zo nu en dan een beetje geplaagd te worden en terug te plagen zal de sociale weerbaarheid van een kind vergroot worden. Het is goed voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind.

Kinderen met een laag zelfbeeld (=hoe je jezelf ziet), weinig zelfvertrouwen, of (ex-)slachtoffers van pesten kunnen vaak niet tegen plagen; zij vinden het moeilijk om in te schatten of een plagerijtje niet als pesten bedoeld is.

Tips

• Als een kind niet tegen plagen kan, is een gesprek met het kind hierover zinvol.
• Niet tegen plagen kunnen, kan te maken hebben met een negatief zelfbeeld en zelfvertrouwen.
• In de klas aangeven, dat de geplaagde plagen niet leuk vindt, omdat…… Dus stoppen!

Ruzie

Ruzie maken wordt door kinderen nog wel eens benoemd als pesten. Hoewel een ruzie geen pesten is, kan een niet goed opgeloste ruzie soms wel tot pesten leiden.

Een ruzie is een conflict tussen mensen over een bepaalde zaak. Bijvoorbeeld over
spelregels bij het knikkeren, of over het feit of er nu wel of niet voor het “echie” werd gespeeld. Als een ruzie uitgepraat is kunnen de voormalige ruziemakers vaak weer samen door één deur.

Bij pestgedrag gaat het niet om een zaak (in ons voorbeeld de knikkers) maar om het beschadigen van een persoon.

Pesten (ook digitaal pesten)

Wat is pesten?


De pester heeft de bedoeling de ander te kwetsen.

Het herhaalt zich regelmatig   

Bij pesten is er een duidelijke slachtofferrol en een daderrol.

Pesten is zeer slecht voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van het slachtoffer.

Het slachtoffer kan volledig getraumatiseerd worden.

Trouwens pesten is ook slecht voor de pester, want ook hij ontwikkelt een manier van omgaan met andere mensen, die ervoor zorgt, dat hij 400% meer kans heeft om in de criminaliteit te komen.

Pesten is kindermishandeling tussen kinderen onderling!

Pesten is koud. De pester voelt geen warmte voor zijn slachtoffer en heeft geen respect voor hem of haar. Je ziet de ogen van een pester geen warmte uitstralen.

Plan pesten aanpakken van Dekker en Dullaert

Geschreven door Theo klungers zondag 31 maart 2013 13:25

Op 25 maart 2013 kwamen staatssecretaris Dekker en kinderombudsman Dullaert met een plan van aanpak tegen pesten. Pesten effectief aanpakken wordt wettelijk verplicht. Lees hier meer...

 Verslag in het jeugdjournaal van 25 maart 2013

Is dit nu een goede zaak of is het de zoveelste verplichting voor het onderwijs? Ik vind het een goede zaak dat scholen wettelijk verplicht worden pesten aan te pakken, mits ouders ook op hun verantwoordelijkheden kunnen worden aangesproken. Ik heb tijdens de expertmeeting over pesten met de staatssecretaris, kinderombudsman en collega's bepleit dat scholen pesten alleen succesvol kunnen aanpakken als de school en inspectie de mogelijkheden krijgen tegenwerkende ouders, die goedkeuren dat hun kind pest, aan te pakken, met het ultieme gevolg schoolverwijdering van ouder en kind. Uiteraard zal dit de laatste stap zijn in een pestprotocol.

Daarnaast willen staatssecretaris en kinderombudsman dat alleen bewezen effectieve methodes mogen worden gebruikt. Helemaal mee eens, mits er ruimte blijft om te experimenteren met nieuwe methodieken / methoden om te komen tot verbeteringen, want de beste onderzochte methoden reduceren pesten tot ongeveer 40%. Dat betekent dus dat er nog 60% gewonnen moet worden!! Daarvoor is uitproberen en evalueren van nieuwe mogelijkheden nodig.

Tenslotte ben ik van mening, dat vooral de leerkracht / docent en ouders ertoe doen in de pestaanpak. Een bevlogen leraar met ondersteunende directie, die betrokken is, ruimte & structuur biedt, plezier maakt en de leerlingen enthousiast elke dag veel leert en wijzer maakt en helder is in gedragsregels, is methodevrij al heel goed bezig pesten zoveel mogelijk te voorkomen en aan te pakken. En ouders "moeten" met hun kinderen te bespreken hoe mensen vriendelijk-assertief en betrokken met elkaar om kunnen gaan, dat pesten absoluut uit den boze is en beslist niet getolereerd wordt. "Gewoon" opvoeden dus. 

Uiteraard hebben de kinderen in het groepsproces, dat pesten is, zelf ook een belangrijke rol. En die rol van "Helper van de goede sfeer" maakt kinderen medeverantwoordelijk voor het welbevinden van zichzelf en medeleerlingen.

De staatssecretaris en kinderombudsman hebben vanuit de overheid met dit plan een duidelijk signaal afgegeven en dat verdient m.i. alle lof, ondanks de verschillende haken en ogen.

Pesten samen aanpakken

Geschreven door Theo klungers maandag 11 maart 2013 13:53

Pesten samen aanpakken

Uit wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat (ook) bij het aanpakken van pesten vooral de leerkracht ertoe doet. Op zich verbaast mij dat niet, omdat de leerkracht, als het goed is, de dienende, vrolijke en betrouwbare leider in de klas is. Hij of zij is de baas!

In mijn dagelijkse praktijk merk ik dat ook vooral de ouders ertoe doen. Leerkrachten kunnen het niet alleen. Als zij en de ouders tegenover elkaar staan, wordt de leerkracht zijn of haar leiderschap betwist (thuis) en is het aanpakken van pesten moeilijk tot onmogelijk.

Ouders kunnen het ook niet alleen. Als leerkrachten bijvoorbeeld blijven zeggen, dat er niet gepest wordt, dan kunnen ouders hiervan moedeloos en boos worden vanuit onmacht. Het pesten zal waarschijnlijk door blijven gaan.

Waar ligt m.i. het probleem. Men vertrouwt de waarneming van de pestsituatie van een ander niet. Ouders en leerkrachten leggen niet de gegevens naast elkaar maar tegenover elkaar waardoor conflicten snel ontstaan. Men gaat elkaar vertellen wat er wel of niet moet gebeuren en /of elkaar verwijten maken.

Wat ik ervaar, is dat pesten aan te pakken is, als ouders en leerkrachten, pleinwacht, TSO en BSO hun bevindingen naast elkaar leggen en eventueel een pesttest afnemen. Als wij als volwassenen weten dat we niet de hele puzzel hebben, maar een onderdeel van de puzzel, dan kom je niet tegenover elkaar te staan, maar orden je de informatie naast elkaar. En van daaruit kun je kijken welke acties de leerkracht, de ouder, de pleinwacht, BSO, TSO, andere teamleden en directie gaan ondernemen.

Als je niet meer samenwerkt word je onderdeel van het probleem.
Als je samenwerkt word je onderdeel van de oplossing.

Bij samenwerken hoort ook elkaar informeren over eenmalige ernstige incidenten of over terugkerende kleine vervelende gebeurtenissen, waarbij goed onderscheid wordt gemaakt tussen conflict en pestgedrag.

Uiteraard hebben de kinderen zelf ook een belangrijke rol, maar de volwassenen moeten eerst hun verantwoordelijkheid nemen.

Mildheid van gepeste naar zichzelf

Geschreven door Theo klungers zondag 24 februari 2013 12:37

In december 2011 heb ik voor Kinderwijz een artikel geschreven over mildheid van gepeste naar zichzelf.
Dit artikel is vooral bedoeld voor (kinder)coaches, (kinder)therapeuten en psychologen.


Zie: http://www.kinderwijzmagazine.nl/mildheid-door-theo-klungers/ 

Kind als pester op internet en mediawijsheid

Geschreven door Theo klungers zaterdag 23 februari 2013 13:59

Mag pester / dader op internet gezet worden als de gepeste dit goed vindt? Wat vind u / vind jij? Wanneer wel of niet?"

N.a.v. het filmpje van een jongen in Maastricht, die een meisje schopt, heb ik bovenstaande vraag aan mijn twittervolgers en mezelf gesteld.

Twittervolgers gaven deze meningen.

• Zeker mag de pester(s) niet openbaar worden gezet. Hoe hard je ook wil handelen. Hij/zij heeft ook nog een leven.
• Nee, schending van privacy en publieke onuitwisbare vernedering. Kwam je er vroeger met eieren op het marktplein toch beter vanaf.
• Zo maak je de dader slachtoffer. Lijkt me geen goed plan.
• Nee, absoluut oneens. Nooit kwaad met kwaad vergelden.
• Vind ik niet kunnen. Op deze manier wordt het pestgedrag niet opgelost maar omgedraaid. Heksenjacht is niet meer van deze tijd.
• De discussie is eigenlijk onnodig daar het probleem moet worden aangepakt bij de bron. Pesten begint op school. 
• Nee, zeker niet. Dat is namelijk ook pesten. Je weet niet wat de motieven zijn van de pester èn het lost niets op.
  
  - Als je als samenleving digitale schandpaal juist vindt, waar komt het idee vandaan? 
  - Nu ik het filmpje heb gezien weet ik niet meer zo zeker of ik tegen publicatie ben. Kan wel eens helpen.... 
   

Op 23-02-2013 om 14.25 uur was er geen enkele twittervolger die vond dat je de dader op internet mag zetten.
Onderaan deze pagina kunt u ook uw mening weergeven. 

Steeds vaker zullen pestincidenten gefilmd worden. Hoe ga je daar als school mee om? Accepteer je het filmen van pesten om zo bewijs te hebben of verbied je het binnen en /of buiten school? Zal het verbieden helpen? Wat dan als iemand vanuit gevoelens van rechtvaardigheid het incident gefilmd heeft? Maak je als school onderscheid tussen filmen voor bewijsmateriaal en het filmen van mensen om het pesten op internet te zetten. Vind je dat de filmer niet had moeten filmen, maar had moeten ingrijpen? Wat doe je als het filmen toch op internet komt? Hoe begeleid je dan de mensen en hun ouders van kinderen die gefilmd zijn en die gefilmd heeft? Hoe ga je concreet het pestincident oplossen? Hoe ga je om met ouders die een (straf)klacht gaan indienen? Het heeft altijd een effect in de groep, naast eventuele juridische consequenties voor school en / of leerlingen. Hoe ga je met de media om? Welke informatie geef je aan leerlingen, ouders, leraren, collega's, scholen met wie je een relatie hebt en via welke (sociale) media, schoolwebsite en nieuwsbrieven ga je communiceren? Vragen waar je m.i. beter over nagedacht en beantwoord kunt hebben, voordat het jouw / uw school overkomt. Niet alleen ter imagobescherming maar m.i. vooral om pesten adequaat aan te pakken en te voorkomen vanuit pedagogisch handelen!!!

Help mijn kind pest (1)

Geschreven door Theo klungers zaterdag 16 februari 2013 11:00

Inleiding

Ouders schrikken vaak als ze van een leraar horen dat hun kind pest. Vaak zie je drie soorten reactievormen. Ontkenning: mijn kind doet dat niet, of ze worden boos op het kind zonder verder in gesprek te gaan, of ze gaan wel met het kind een gesprek aan over dit onderwerp.

Van belang is om te weten met wat voor type pester je te maken hebt, zodat het kind geholpen kan worden te stoppen met pesten. Want hoe je het m.i. ook bekijkt, pesten moet zo snel mogelijk stoppen.

Wat voor "type" pesters heb je?

• Sommige pesters pesten, uit sociale onhandigheid. Ze hebben niet in de gaten wat ze doen. Maken opmerkingen die kwetsend bij de gepeste overkomen.

• Andere pesters pesten uit machtswellust. Zij willen regeren. De andere kinderen moeten doen wat zij willen. Als een kind zich daaraan onttrekt wordt dat kind slachtoffer. Kinderen die zelfstandig zijn en anders denken kunnen slachtoffer worden van zo'n pester.

• Kinderen die onzeker zijn kunnen ook veranderen in pesters. Hiermee willen ze de controle houden. Bijvoorbeeld kinderen die vroeger zelf gepest zijn en nu gaan pesten, zodat ze zelf niet gepest worden.

• Andere pesters pesten omdat ze niet lekker in hun vel zitten.

• Weer andere pesters pesten omdat ze zich dood ergeren aan het gepeste kind, omdat het gepeste kind zich niet aan (spel)regels houdt of regelmatig door de grenzen van de ander banjert. Uit boosheid kan pesten ontstaan.

• Pesten kan ook ontstaan zijn uit wraakzucht in de ogen van de pester veroorzaakt door de gepeste, zijn ouders of familieleden.

• Jaloezie t.o.v. de gepeste kan ook een oorzaak zijn.

• Jongens en meiden pesten voor een deel verschillend.

• Daarnaast zijn er kinderen die meelopen met de pesters uit angst zelf gepest te gaan worden of om uit de groep gestoten te worden.

• Uiteraard is een combinatie ook mogelijk.

Als ouder dien je er m.i. voor te zorgen dat jouw kind met pesten stopt. Als je
weet wat voor type pester jouw kind is, kun je in actie komen. Hoe? Daarover de volgende keren meer.

Scholen pakken pesten wel vaak aan.

Geschreven door Theo klungers zondag 10 februari 2013 12:49

In alle groepen wordt gepest. Pesten is een groepsproces. Dat pesten op een school vaker plaats vindt dan thuis is jammer genoeg logisch en gelijktijdig niet toelaatbaar.

Pakken scholen pesten niet aan? Ik durf de bewering om te draaien. Scholen pakken pesten vaak aan en in sommige gevallen lukt het niet. Dagelijks lossen leraren vele conflicten en pesterijen op door te tolken voor kinderen die elkaar niet begrijpen, door goed om te gaan met kinderen en collega's (rolmodel), door betrokken te zijn op kinderen, door ze structuur en warmte te bieden, door goed les te geven en door grenzen te stellen.

Het beroerde is bij pesten, dat als het niet in de kiem aangepakt wordt, pesten als gif door de groep heen gaat. En de groep is dan niet alleen de klas, maar ook het lerarenteam en ouders. Vaak volgen daarna verwijten en dat is jammer en maakt het aanpakken van pesten moeilijk en uitputtend voor iedereen. Men voelt zich door elkaar niet meer gehoord en begrepen. Dit niet gehoord voelen geldt echter niet alleen voor ouders maar ook voor leraren.

Pesten is met en zonder methodes m.i. alleen goed aan te pakken als school en ouders daadwerkelijk naar elkaar luisteren. Ouders kunnen goed vertellen hoe kinderen school en groepsprocessen ervaren (en dat weten kinderen vaak erg goed!!!). Leraren kunnen vaak goed vertellen welke rol het  kind in de groep speelt. Kinderen hebben een blinde vlek voor hun eigen rol. Waar m.i. vaak de problemen tussen ouders en leraren ontstaan is dat men elkaars  informatie niet serieus neemt en/of vertouwt. Tip: leg de informatie naast elkaar, zonder te oordelen, hoe moeilijk dat ook is.

De tweede valkuil voor ouders en leraren is, dat men zich niet erkend voelt, gekwetst is. Daardoor kan men samen niet als volwassenen naar de situatie kijken. Als het ouders en leraren lukt om in hun volwassenen rol te blijven en zich afvragen: "Hoe kunnen wij als volwassenen om deze kinderen heen staan om het pesten stapje voor stapje te tackelen en de sfeer in zo'n groep te verbeteren", dan is de kans zeer groot dan het pesten flink terug gedrongen wordt.

Dan kunnen wij als volwassenen samen kijken naar:

Wat is ons beleid m.b.t. pesten op school? Geven we wel of geen straf? Is er een vertrouwenspersoon m.b.t. pesten? Houden we bij wie pesten en meelopen? Hoe houden we pleinwacht? Hoe houden we zicht (letterlijk) in de gangen? Hoe krijgen we zicht op pesters en meelopers? Met wat voor pesters hebben we te maken? Waar gebeurt het pesten? Welke kinderen zijn de outsiders (en dus mogelijke verdedigers) en welke kinderen zijn verdedigers? Welke rol speelt de gepeste? Wat is de rol van elke volwassenen in de school? Vergeet hierbij ook niet de belangrijke rol van een conciërge. Wat zijn de hulplijnen in het pestprotocol en de harde lijn? Hoe informeren we ouders en werken we samen? Hoe maken we onze samenwerking zichtbaar zodat kinderen aanvoelen dat we dit doen om hen te helpen. Hoe schakelen we de kinderen in bij het aanpakken van pesten? Hoe maken we van alle kinderen helpers van de goede sfeer? Hoe zorgen we dat kinderen zich allemaal gewaardeerd voelen? Hoe zorgen we dat ouders en alle schoolmedewerkers zich gewaardeerd voelen? Hoe kunnen wij als ouders buiten schooltijd helpen? Hoe leren we de kinderen (ook de pesters) als ouders en leerkrachten echt kennen? Kortom: hoe vormen we een gemeenschap met elkaar?

Op veel scholen gebeuren deze dingen al (voor een deel). Maar als het misgaat is de impact zo groot. Het pestprobleem tot nul terugbrengen is m.i. helaas niet realistisch, maar het is wel een heel goed streven. Niet door elkaar de zwarte piet toe te spelen, maar door serieus vanuit een volwassen rol samen te werken.

Pesten zonder de intentie van pesten.

Geschreven door Theo klungers zaterdag 26 januari 2013 14:22

Pesten zonder deze intentie te hebben!

Arjan zit me steeds te pesten bij gym", vertelt Robert uit groep 7 vol emoties aan zijn juf. Ik ben erbij ergens op een school in Nederland.

Ik kijk naar Arjan. Robert vertelt het zo luid aan de juf, dat Arjan het wel moet horen. Ik zie Arjan opkijken. Totaal verbijsterd. Speelt hij het of is het echt. Robert gaat verder: "Bij gym duwt hij me en zegt als ik dan bijna val: Kun je niet blijven staan." Arjan zegt: "Maar dat is een grapje. "Dus je doet deze dingen wel", zegt de juf. "Ja, maar het is echt een grapje", zegt Arjan. "Nou", zegt Robert "Als ik stop zeg ga je gewoon door!" Arjan zwijgt. Juf: "Is dat zo?" Arjan: "Ja, maar ik dacht dat hij het niet meende." "Dus wel", zegt Robert boos. "En je doet het steeds weer. Hoe vaak moet ik stop zeggen." Ik wil je heus niet pesten hoor, want we spelen toch vaak samen, dan ga ik je toch niet pesten?" "Ik wil heus geen vrienden met je zijn hoor als je me pest", zegt Robert. Arjan krijgt een kleur.

Een uurtje later zie ik Arjan Robert opzoeken om samen te werken. Robert is niet meer boos en even later werken beiden gebroederlijk met elkaar.

Kinderen als Arjan kom ik regelmatig tegen. Kinderen die pesten zonder het zelf bewust in de gaten te hebben. Niet de intentie tot pesten. Wel het effect hebbend dat een ander kind 's avonds de slaap niet meer kan vatten. Kinderen als Arjan, die hun "slachtoffer" eigenlijk als  vriendje beschouwen, maar die onvoldoende door hebben dat ze over de grenzen van een ander heen banjeren. Gelukkig "tolkte" de juf in dit gesprek en begreep Arjan dat hij beter naar Robert moet luisteren. Stop is stop.

Uit privacyoverwegingen zijn de namen gefingeerd

Theo Klungers